replika telefondan tarih bilgileri 5

replika telefondan tarih bilgileri 5 bugün replika telefon ve replika telefonlar ikisi bir olup sizlere bu güzel yazıları hazırladı ve sizin icin replika telefon diyorki, Özbek Han'ın askerlerinin çekilmesinin sebepleri konusun^j^ mevcuttur Mesela, Murat Remzi, çekilme sebebi olarak şunları 1ar (Özbek Han'ın askerleri) nehri geçemediler, harpsiz olarak
lerie geri dönmek zorunda kaldılar"'^. Tarihçilerin bir kısım barî|^^l^ bir kısmı ise banş yapıldıktan sonra Özbek Han'm ordusunun çekil(j/
1ar Murat Remzi'nin, "Emir Çoban Kür Nehri'ni geçip Özbek ni takip ettiyse de bir türlü yakalamaya muvaffak olamadr Şekliı^j^^*W Özbek Han askerlerinin banş yapılmadan çekildiğini göstermektedir Özbek Han, Ebu Said'in ölüm haberini duyunca Aralık 13351» hanlı ülkesine yeni bir sefer daha açtı ve kış mevsimine rağmen ordı^H
bend'i geçerek Kür Irmağı boyuna erişti. Ilhanlı ordusu ise yeni pa Han kumandasmda ırmağm karşı yakasmda yer aldı. Bu sırada verdiği Harezm hâkimi Kutluk Timur'un vefat haberini alan Özbek? ^ üzülmüş ve ordusuna dönüş emri vermiştir. Ilhanlı ordusu. Altın Oj^ ^ sunu takip etmeyi göze alamamıştır*^^. Diğer bir görüşe göre ise, Arpa H ^ bek Han'm hücumuna karşı 45 gün boyımca karşı koymuş, hatta içinde iki taraf arasmda birkaç defa çarpışma da vuku bulmuştur. refnin kaydettiğine göre, Özbek Han'ın çekilmesinde Kür Nehri sahil^!/ bulunan zehirli otlann büyük rolü vardı. Kıpçak askerlerinin atlan bu ot^ yince ölmüşlerdir. Bu da Altm Orda askerlerinin zayıflamasma sebep olm^ tur*“.
Özbek Han, Rus knezliklerine karşı izlediği politikada fazla değişikliğe p. meşe de Rus kronikleri onu, en sert hanlardan biri olarak tasvir etmektedırie Hâkimiyetinin ilk yülarmda Özbek Han, Tokta Han'm Tver Knezi Mihail'eBü. yük Vladimir Knezliği için verdiği yarlığı onayladı. Ancak Vladimir Knezli^ » bağlı olan Novgorod ahalisi Mihail'e itaat etmeyerek Moskova Knezi \mf\ knezliğe davet etti. Knez Mihail durumu Özbek Han'a bildirdi ve han, Yurir'u derhal Saray'a gelmesini emretti*^. Harun yamna gelen Knez Yuriy, hana n onun yakınlarına hediyeler sundu ve Saray'da kaldığı müddetçe de hanınTw Knezi'ne verdiği yarlıkdan vazgeçmesi için bir takım çalışmalarda bulundu. Nr
ö. Gökbilgin, n313-1357 Yıllan Aralında Altın Ordu Devleti", AÜEFAD, IV-Vd^»*-ö Gökbdgin, "1313-1357 Yıllan Arasında Altın Ordu Devleti", s. 16.
Knez Yuriy, Özbek Han'ın kızkardeçi Konçaka üc evlenerek Özbek Han'ı npatnen kendi tarafına çekmeyi başardı. Özbek Han, Kavgadıy adb bahadırın ^uUıüığında bir birlikle Moskova Knezi Ynriy'i, Vladımır şehnne gönderdi K Tver Knezi Mihail'e verilen yarlık elinden almdı. Bunu duyan Mıhail, Sa-jıf'dın donen Yuriy ve Kavgadıy'm birliğine saldırdı ve onları mağlup etti. Yu-eşi Konçaka ve Kavgadıy'm askerleri esir düştü. Knez Mihail, Kavgadıy'e lndıyeler sunarak onu askerleriyle birlikte harım yanma gönderip. Kavgaydın Özbek Han'a kendisinin suçlu olmadığını ve bu olaym Knez Yuriy'nin ^diyetinden dolayı gerçekleştiğini üetmesini istedi. Ancak tam bu sıralarda ^oıkovı knezinin eşi Özbek Han'm kızkardeşi Konçaka öldü ve Yuriy için ye-«bırşiklyet sebebi daha doğdu. Özbek, olup bitenleri anlamak için iki knezi de vımna çağırdı. Yuriy bütün suçu Mihail'in üzerine attı ve neticede 1319'da Mi-hulidam edildi'^. Bununla birlikte daha 1322 yümda Büyük Vladimir Knezliği tekrir Tverlilerin eline geçti. Vemadskiy'e göre, Knez Yuriy'in topladığı vergilerin bir kısmını teslim etmediğinden dolayıÖzbek Han, büyük knezlik için yırlığı öldürülen Tver Knezi Mihail'in oğlu Dmitriy'e verdiAncak 1325 yılm-dı knez Yuriy, Özbek Han'm gönlünü almak için derhal tekrar Saray'a gitti. Knez Dmitriy de Özbek Han'ı ziyaret etmeye karar verdi. Dmitriy, Özbek Hın'm yanında babasınm katilini görünce, kendisini tutamadı ve Yuriy'i öldürdü. Katili cezalandıran Dmitriy kendisi de bir katil olduğu için idam edildi ve fuiık Özbek Han tarafmdan onun kardeşi Aleksandr'a verildi. Önlem olarak da 1327 yılında Özbek Han, yakmlarmdan Şafkal'ı küçük bir birlikle Tverie gönderdi®. Halk kitleleri artık Altm Orda karşıtı hislerini tutamadıklarmdan ve Şafkal bifkanlığmdaki birliğin Rus halkına zorla İslâmiyet'i kabul ettireceğine dair söylentilerin çıkmasmdan dolayı Tver halkı, Şafkal ve beraberindeki birliği kat-kttL Bununla da kalmayan halk, Tveride Müslüman olan tüm meslek sahipleri letuccarlan da kılıçtan geçirdi'^’.
Tverlilerin bu yaptıkları hiç şüphesiz cezasız kalamazdı. Nitekim Özbek Hin, derhal Moskova Knezi İvan Kalita'yı Saray'a çağırttı ve emrine 50 bin asker vererek Tver üzerine sefere çıkmasmı ve suçlularm cezalandınimasmı emretti Özbek Han, Suzdal Knezi Aleksandr'm da ordusuyla birlikte İvan Kali-tı'nın ordusuna katılmasmı istedi. İvan Kalita ile Suzdal Knezi Aleksandr'm birlikleri
Moskova'daki refahlık, buraya göçlerin yapılmasına da neden oldu Ryj si'nin metropoliti Petro da artık Moskova'da kalmayı tercih ediyordu Vu Moskova, Rus knezliklennin yeni dinî merkezi haline
Özbek Han, Balkanlar'daki gelişmelere de müdahale etmiş ve bu Altın Orda'nm bu coğrafyada eski gücüne kavuşmasını istemiştir. Ancak nuda başanh olamamıştır. Aktif dış politika izleyen Özbek Han, Kırım'dı diklilere ticaret yapma izni tanımış ve Venedikli tüccarlara buna dair yarlık mıştır (1332). Bu yarlık, günümüze kadar ulaşan İtalyan tüccarlarına verildi^ eski tarihli yarlıktır’^.
Özbek Han zamanında Altın Orda Devleti, şüphesiz "altın çağı^'m yj||. mıştır Ancak her ne kadar Özbek Han, Moskova ile Tver knezlikleri arasmtjj denge politikası izlemeye çalıştıysa da, Moskova'run güçlenmesini veRuskne. likleri arasında liderlik rolünü üstlenmesini engelleyememiştir. Bunun da sinde Moskova Knezliği kendi gücünün farkma da varmış oldu. Bu husus Tat» tarihçilerinin Özbek Han'ı tenkit etmelerine sebep olmaktadır. Rızaeddm Fak reddin bu konuda şöyle yazmaktadır: "Bugünkü Rusya'nm I. Petro ile D Kat^ rina mn eseri olduğu söylense de Rusya'nm temeli Özbek Han tarafından alk nuşbr. Şayet Özbek Han kendisinden önceki hanların izlemiş olduğu politikar izlemiş olsaydı, Petrolar ve Katerinalann gayretleri ile bugüıücü Rusya'nın mc» dana gelmesi imkânsızdı"
Tinibck Han (1341-1342) ve Canibek Han (1342-1357) Dönemleri
Tûubek Han'dan sonra tahta Canibek (1342-1357) çıktı. Canibek Han da ay-0) diğer Altın Orda hardan gibi ilk işi olarak Azerbaycan uzenndeki Cuci Ulu-jy'nun haklarmı elde edebilmek için gayret gösterdi. Bu arada şartlar da bunun ^müsaitti. Çünkü Ebu Said'in 1335'te ölümünden sonra, Uhanlı Devleti yıkıldı ve Azerbaycan, Türk-Moğol kökeninden gelen Çoban sülâlesinin eline geç-jnıştır Bu sülâlenin kurucusu Enür Hasan'm kardeşi Emir Eşref (1344-1356) l^xerbaycan'da sağlam, fakat zâlim bir hâkimiyet kurmuştur. Tebriz ulemâsı da Canibek Han'ın yanma gelerek Ilhaıüı ülkesini fethetme hususunda teşvik ettiler Boylecc Melik Eşref b. Timurtaş'm kendi halkına yaptığı zulüm, işkence ve ^tfttli fenalıklar, Canibek Han'ın buraya sefer düzenlemesine sebep oldu. (3te-ouf Haa'da bu konuyla ilgili ayrmtüı bilgi mevcuttur.
Ötemiş Hacı'ya göre, Tebriz'in hâkimi Melik Eşref kendi kızıyla evlenmek istemiş ve ulemâya ağaç diken birinin, bu ağaçtan meyve yeme hakkı olup olmadığım sormuştur. İşte bu örneği kullanarak. Eşref, kendi kızına dokunma hakkının olduğunu ileri sürmüştür. Tebriz ileri gelenleri ise Canibek Han'm yanına giderek olayı anlatırlar ve "Bizim hâkimimiz kâfir, biz de o kâfirin hizmet-çılen olduk. İslâm padişahı artık sizsiniz ve sizin göreviniz de Müslümanları o pddardan kurtarmaktır" derler*^^. Bunun üzerine Canibek, derhal sefer hazır-iıklanna başlamış ve ordusunun başında harekete geçerek Derbend üzerinden Kur boyuna erişmiş, oradan da Tebriz üzerine yürümüştür. Neticede Canibek Han, fazla mukavemet üe karşılaşmadan 10.000 süvarisi üe Tebriz'e girmişte*.
Böylece Cuci Ulusu'nun bir asırdan beri devam ettirdiği mücadele sonucunda kısa bü süre için de olsa Azerbaycan, Altm Orda'nm hâkimiyetine gir-Biştir M. Kafah, Azerbaycan zaptımn Tebriz'de darbedilnüş paralara*” dayanarak 5 Ocak 1356 ile 24 Aralık 1356 araşma tekabül ettiğiıü yazmaktadır*^. Tebriz'den başka Hoy, Nahçivan, Meraga'da da Cardbek ve Berdibek adma para
tMtmldı^ bilimnektedir*^' Canibek Han'ın adına İlhanlı Ulusu'n^jı^ ^ snnlannda da paraların darbedilmesi, Azerbaycan'ın ele geçmlmesu^^^ i bir tesir icra ettiğini göstermektedir. ^
Canibek Han, kendisi rahatsız olduğundan, oğlu Berdibek'i 5o.ûoq buraya bırakıp, rmmleketıne doğru yola çıkmıştır**^. Halk tam zafer nna hazırlandığı zaman aa bir haber almıştır: Azerbaycan fâtihi Cani^^^ vefat etmişti*". ^
Canibek Han, Özbek Han zamanında başlayan ^altm çağ"ı devam Özbek Han'm başlattığı reformları başarıyla sürdürmüştür. İslâmiyet ya devam etmiş, Canibek Han cami ve medreseler inşa ettirmiş, din adamlarını himaye altma almıştır.
Canibek Han dönenünin önemli özelliklerinden biri de annesi Taydn]| devlet işlerinde söz sahibi olmasıdır. Bunun en büyük göstergelerinden Taydula'nın Rus din adamlarma her türlü yükümlülükten muaf tutan la Kırım'daki İtalyan tüccarlanna yarımadada ticaret yapma hakkı tanıyiny,, lıklar vermesidir. Bu yau-lıklann önemli bir kısmı günümüze kadar ulaşmış Yine Rusya'daki Tula şehri ile Kırım'daki İtalyan ticaret kolonilerinden ahum vergilerin bir kısmı, Taydula'ya verilmişti. Taydula'mn faaliyetleri, kadınlann Altm Orda'nm siyasi ve ekonomik hayatta önemli rol oynadıklannı göstermek tedir*".
Berdibek Han Dönemi (1357-1360)
Canibek Han'm yolda rahatsızlandığı haberi Saray'a ulaşmca, emîrbleF Kanglı Tulubay, Berdibek'e mektup göndererek babasımn ölmekte olduğunun bir an evvel yanına gelmesini bildirdi. Berdibek, babasımn bulunduğu yere vır-dığmda Canibek Han kendisinin haberi olmadan oğlunun bu ani gelişinden layı kızdı. Buna karşüık Berdibek ile anlaşan Emir Tuluba/m adanılan Caıübek Han'm otağına giderek onu şehit ettiler*". Rus kronikleri de bu olayı tasdikef mektedirler. Nikonovskaya Letopis'e göre, 1357 yılmda Altm Orda'da zulw eden kanşıklığm müsebbibi Tümen beği Tulubay idi. Bununla da yetinın^^
*^* M. Gabaahvılı, *HhAiüı I>evieti'nin UlusUnnsı Ticaret Politikaaı ve Halefi Olan Türk leT, Çev M. Yavafi, TûHder, Vm, Ankm 2002, a. 391.
HlhZ'i Ebrû, Zeyl-i Câmi'u'Mevârlh-i Rtfîdf, s. 188.
M. Kafalı, Altm Orda Hanltğt'nm Kuruluş ve Yükseliş Devirlen, a. 85. t Kamalov, "Altm Orda Hanhğı'nda Hanedan Kadınlan'', Ortaçağda Kadtn, ı. 593-604.
S. M. Yenikeyev, Oçerk îstorii Tatarskoğo Domytmatvm, Ufa 1999, s. 18; M. Kafah, Akm Oık ğt'nm Kuruluş ve Yükseliş Devirleri, a. 84415.
Akm Orda Drvicti • 607
^ibek« Enıtr Tuiubay^ın tavsiyesi üzerine 12 kardeşini de öldürttü Mensubu sülaleyi yok etmesi dolayısıyla, Cud Ulusu'nda Berdibek Han'a ^un kırgan Köten Han" denilmiştir^^.
^tın Orda tahtını kaçırmamak için Saray'a giden Berdibek yeni fethedilen ^^^^ycan'ı kendi başına bıraktı. Böylece bir asır süren mücadeleden sonra ele ^^^çjfilebılen Azerbaycan tekrar elden çıktı. Bununla birlikte, Berdibek'in takıp ^ politika ülkede hoşnutsuzluklara yol açtı ve daha kendisi hayattayken Şifine karşı yedi han rakip olarak ortaya çıkh. Berdibek Han'm bütün kartellerini yok edip yalnız kendi oğlunu hayatta bırakhğı yukarıda da zikredildi, jijljt çok geçmeden oğlu da vefat etti ve han kendisini içkiye verdi ve bu düş-l^üj^ıi yüzünden üç yıllık saltanattan sonra vefat etti*^. Böylelikle 1227 yılm-jjBitu Han ile başlayan Ak-Orda Hanedanı 133 yıl sonra son buldu.
Berdibek Han'm ölümünden sonra çeşitli emir ve ulubekler adamlarını tahtı çıkartıp kendi politikalarım izlemeye çalıştılar. Bu durum 1360 ile 1380 yıUa-n ırasında 20'ye yakm hamn tahta çıkmasma yol açtı^". Kaynaklarda Kulpa (1359), Nevmzbek (1359-1360), Hıdırbek (1360), Timur-Hoca (1361), Ordu-Me-lelt(1361), Kildibek (1361), Mir-Polat (Timur-Bulat) (1361), Murat (Murid, Amu-nt) (1361-1363), Bulat-Hoca (1364), Aziz, (1364-1367), Abdullah (1367-1368), Hasın (1369-1374,1375-76), Hacı-Çerkes (1374-1375), Alibek (Aybek, İlbek, Ali-Ho-o) (1374-1375), Karihan (Gıyaseddin) (1375-1377), Arabşah (1375-1377), Urus Hin (1377-1378), Toktoga (1378), Timur Melik (1378-1379) adh hanlarm adı geç-lektedir. Ancak şüphesiz bu dönemde asıl hâkimiyet, Mamay Mirza'nm elindeydi
Mamay Mirza, Cengiz soyuna mensup olmadığmdan kendisi tahta çıkama-iı^ için aynen zamamnda Nogay Mirza'nm yaptığı gibi istediği adamları tahta ıkırtarak Altm (Drda'da hâkimiyeti elinde bulundurdu. Bu dönemin en önem-i olayı şüphesiz Altm Orda'mn Ruslara karşı ilk mağlubiyetini alması ve Rusla-n Altm Orda sınırlan içerisinde yer edan topraklara baskınlar düzenlemeye işlamasıdır. 1370, 1374 ve 1376 30İlannda Bulgar şehri, Ruslann saldınlanna >*nız kaldı*^.
Otanlf Haa, Çengiz-nâme, t. 57.
Haa, Çengiz-nâme, a. 57.
I Fahraddin, Ham Zolotoy Ordt, a. 100; R. Fahreddin, Altm Ordu ve KMzmn Hmnian, s. 63. FSIl, İX Ttfogrmftka^ Letopiay, a. 165, 169,173.
608 • Doğu Avnıpt Türk Tanhı
Moskova ve Nijegorod knezliklerinin ortaklaşa g^çekleştırd lındaki sefer sırasında Rusbr 5.000 gümüş ruble para ele gegrdj^^^^ Moskova Knen Dmıtriy, Ryazan hariç bütün Doğu Rusya'nın knezı oL^ edildi’**. Moskova'nın büyümesi ve saldırgaıüığı Mama/m V
ve buna derhal müdahale etmeye karar verdi. 11 Ağustos 1378 tarihı^jj^^^ Knezüğı'nm topraklannda vuku bulan muharebede Moğol savaş taktı' ^ nan Ruslar galip geldi ve Mama/m ordusu
Altın Orda'nın asıl birlikleri yer almasa ve Ruslar sadece Alhn Orda bir emîrini mağlup etseler de, psikolojik açıdan bu zafer Ruslar için
1378 zaferi, Moskova'da sevinçle karşüansa da, herkes mücadelenıj, başladığımn farkmdaydı. Artık Mama/m hâkimiyetini devam ettirebiln^j^ ne pahasına olursa olsun Moskova kneziıü mağlup etmesi gerekiyordu. dolayıdır ki Mamay; Cenevizli, Çerkeş, Alan gibi halklardan oluşan ordu hazırladı ve yeni bir sefere çıktı. 1380 ydının Temmuz ayının sonunda)^ ma/ın ordusu Don ile Nepryadva arasında yer alan Kulikovskaya Dü2l^j^^^ ulaşb. Karşılaşma 8 Eylül 1380 tarihinde vuku buldu. Saat İTde başlayan K4 kovskaya Muharebesi'nin başlannda mirzanm ordusu üstün geldi. Ancak Rj». lan Don'dan uzaklaştırma fırsatını ele geçiren Mamay Mirza bunu de^len4 remedi. Askerlerinin çoğunun "biçilmiş ot gibi" yerde uzandığını gören kno savaşa yeni bir birlik kattı ve Mamay Mirza'nm üzerine doğru hücuma gjçt Mamay Mirza'nm parah askerleri Rus ordusuna yeni güçlerin katıldığını derek kaçmaya başladılar’”. Ruslar büyük kayıplar verdikleri için düşmanı fa la takip edemediler. Taraflarm verdikleri kayıplara dair kesin bilgilennobdh ğı bu muharebede Ruslarm birçok knez ve boyarlarını kaybettikleri vecörte rin nehrin 10 kilometre ötesinden göründüğü Rus kroniklerinde kaydedito^ tir'*^. Bu zaferden sonra Knez Dmitriy'e "Donsko/' (Don Muzafferi) unvan] rildi ve Rusya hükümeti 1848 yılında iki ordunun karşılaşbğı yere bir anıt yf brdı. Moskova Knezliği için Kulikovskaya Muharebesi'nde alman zaferden
PSRL, IX, Ttpognfskaya Letopisy, s. 173.
Bu konuda daha geniş bilgi için bkz. A. Cîorskiy, Moskva i Orda, s. 118; V. N. Demin nayi. Izdatelstvo Veçe, Moskova 2000, s. 47.
PSRL, III, Voskresenskaya Letopisy, a. 53-54; PSRL, IX, Tipografsbtya Letopisy, 1.184-185; V V lov, Mongoiû-Tatarskoe Naşestvie m Rusy, Moskova 1990, s. 187.
PSRL, m, Voskresenskaya Letopisy, s. 61-64; PSRL, VII, Ermolinskaya Letopisy, f. 169-170-PSRL, m, Voskresenskaya Letopisy, s. 62; PSRL, VII, Ermolinslaya Letopisy, s. 168-169; PS^'^ rafskaya Letopisy, s. 191.
Akın Orda Dpvicti • 609
-fUn da yenebileceklerini anlamalan önemli oldu. Gerçekte iae, Knez Dmıt-^lıp gelmesine rağmen en iyi knezlcrini ve ordusunun büyük bir kısmını Ruslar da Altın Orda'ya vergi ödemeye ve Saray'dan yarlık almaya de-^ etü Ancak Kulikovskaya Muharebesi'nde, Batı Rusya knezliklen bir çab birleşebileceklerine dair sinyal verdiler. Hatta Altın Orda'da kan^ıklık-^^evarn etmiş olsaydı bu zafer Rusya için bağımsızbk getirebilirdi Ancak çok Altın Orda'da Toktamış Han, hâkimiyeti sağlamayı başardı.
Toktamış Han Dönemi (1379-1395)
Daha Kulikovskaya Muharebesi'nden önce 1379 yılında Toktamış Han, Do-jjuDeşt-i Kıpçak'ı ele geçirmişti. Ertesi yılı hazırlıklar yaparak geçiren Toktamış, iPütunCud Ulusu'na hâkim olabilmesi için Batı Deşt-ı Kıpçak'a hâkim olan Ma-miy Mirza'yı bertaraf etmek zorundaydı. Bu bağlamda Altın Orda açısından Kulikovskaya Muharebesi'nin en iyi sonucundan biri de, Mamay'ın bu muharebeden zayıflayarak çıkması ve ardından Toktamış'a yenilmesi ve Toktamış'ın bundan sonraki süreçte Altın Orda'da tekrar düzeni sağlamasıdır.
Kulikovskaya Muharebesi'nde ahnan mağlubiyetten sonra Kırım'a dönen VUmay Mirza, Ruslar üzerine yeni sefer hazırlıklarına başladı. Ancak Tokta-mış'ın kendisine karşı gelmekte olduğunu öğrenince Rusya seferinden vazgeçerek Toktamış'la savaşmak zorunda kaldı. Altm Orda'nın iki ordusu 1380 yılının sonbahannda Don Nehri'ne dökülen Kalka Irmağı Boyu'nda karşüaştı. Bu savalı Toktamış Han kcizanırken, Mamay Mirza, Kefe şehrine kaçmak zorunda kaldı Her ne kadar başta Mamay Mirza Cenevizliler tarafından iyi karşılansa da, sonradan Cenevizliler ona karşı cephe alarak, onu öldürdü ve mallarmı da pay-iıştılar.** Neticede Toktamış Han 20 yıldır devam eden fetret devrine son verdi, Cud Ulusu'nda birliği yeniden sağladı ve Harezm ile Azerbaycan hariç, evvelce Altın Orda Hanlığı'na bağh olan topraklarm hepsini ele geçirdi.
Bu zaferden sonra Toktamış Han, Litvanya Knezi Yagelon'a ve Moskova Knczı Dmitriy'e elçi göndererek Mamay'ı yendiğini bildirdi. Kulikovskaya Za-Iffi'ne rağmen Ruslar da hediyeler göndererek itaatlerini bildirdiler'’*. Fakat Rus knezliklerinin zahiren boyım eğmelerini sağlamak, Rus şehirlerinden daha ^yük ganimetler elde etmek ve Kulikovskaya Muharebesi'nde alınan darbenin intikamını almak için Toktamış Han, 1382 yılında Moskova'ya doğru sefere çık-
^W., m, Voskresenska}^ Lttoptsy, s. 64; İ. Mirgaleev, "Emîr Mamay Kem Bıılgan Uî?", Kazan Utları, ^ S 8, Kazan 2001, ». 170-174.
VI. Rogojskava Lttopısy, s. 117; PSRL, III, Voskresmskaya Letofnsy, s. 64-65; PSRL, IX, Ttpografs-^ Letofmy. %. 193.
410 * Do|u Avnıpt Türk Tarihi replika telefon sizin icin sundu.